Το τείχος του μαραθωνοδρόμου

Το κείμενο του επεισοδίου

Καλώς ήρθατε στην Herba Barona, κατάστημα συμπληρωμάτων διατροφής στο Παρίσι. Κάθε επεισόδιο αφηγείται μια ιστορία που γνωρίζουμε ελάχιστα, και φεύγετε με ένα πράγμα να θυμάστε. Σήμερα, συνέχεια της σειράς μας για τα μιτοχόνδρια: η άθληση. Και μια ιστορία που όλοι οι δρομείς γνωρίζουν.

Το τριακοστό χιλιόμετρο

Όλοι οι μαραθωνοδρόμοι το γνωρίζουν. Φτάνει γύρω στο τριακοστό χιλιόμετρο. Το ονομάζουν «το τείχος».

Ένας δρομέας που πήγαινε καλά, σταθερή δρασκελιά, καθαρό μυαλό, και ξαφνικά, μέσα σε μερικές εκατοντάδες μέτρα, τα πόδια μετατρέπονται σε μπετόν, ο εγκέφαλος θολώνει, κάθε βήμα γίνεται διαπραγμάτευση. Δεν είναι συνηθισμένη κόπωση. Είναι βλάβη. Βλάβη καυσίμου.

Και για να καταλάβουμε τι συμβαίνει, πρέπει να κατέβουμε μέσα στον μυ, ως τα ενεργειακά εργοστάσια του κυττάρου: τα μιτοχόνδρια.

Δύο καύσιμα

Ένας μυς που δουλεύει είναι καταναλωτής ATP, του ενεργειακού νομίσματος του οργανισμού. Όταν κινείτε το χέρι σας, ξοδεύετε δισεκατομμύρια μόρια ATP. Και το ATP δεν αποθηκεύεται: πρέπει να παρασκευάζεται συνεχώς, τη στιγμή ακριβώς που ξοδεύεται. Τα μιτοχόνδρια είναι που αναλαμβάνουν αυτό το έργο, με δύο κύρια καύσιμα: τη ζάχαρη, γρήγορη αλλά περιορισμένη — και το λίπος, τεράστιο απόθεμα, αλλά πιο αργό στην καύση.

Το τείχος του μαραθωνοδρόμου είναι η στιγμή που τα αποθέματα ζάχαρης εξαντλούνται και ο οργανισμός πρέπει να στραφεί στο λίπος. Στον κακώς προετοιμασμένο δρομέα, η μετάβαση γίνεται άσχημα. Στον προπονημένο δρομέα, γίνεται ομαλά. Η διαφορά ανάμεσα στους δύο; Σε μεγάλο βαθμό… ο αριθμός και η ποιότητα των μιτοχονδρίων τους.

Η μιτοχονδριακή βιογένεση

Γιατί αυτό είναι το καλύτερα φυλαγμένο μυστικό της αντοχής: η προπόνηση δεν χτίζει μόνο μυς. Ωθεί τα μυϊκά σας κύτταρα να κατασκευάσουν νέα μιτοχόνδρια. Το φαινόμενο έχει ένα υπέροχο όνομα: η μιτοχονδριακή βιογένεση. Κυριολεκτικά, η γέννηση νέων εργοστασίων. Κάθε λίγο μεγαλύτερη έξοδος, κάθε προπόνηση όπου λαχανιάζετε ελαφρώς αλλά μπορείτε να αντέξετε, στέλνει το ίδιο μήνυμα στους μυς σας: «Μας λείπουν εργοστάσια. Χτίστε.» Και ο μυς υπακούει. Ένας αθλητής αντοχής μπορεί να έχει, στις ίδιες μυϊκές ίνες, πυκνότητα μιτοχονδρίων πολύ ανώτερη από εκείνη ενός καθιστικού ατόμου.

Γι’ αυτό ένας αρχάριος υποφέρει εκεί όπου ένας συνηθισμένος περπατάει άνετα. Δεν είναι ζήτημα θέλησης. Ο ένας κινείται με ένα εργοστάσιο χωριού, ο άλλος με έναν εθνικό στόλο παραγωγής.

Και προς τις δύο κατευθύνσεις

Και το αντίστροφο ισχύει επίσης. Η αδράνεια λιώνει αυτόν τον στόλο. Μερικές εβδομάδες πλήρους διακοπής, και τα εργοστάσια αποσυναρμολογούνται — ο οργανισμός δεν κρατά ό,τι δεν χρησιμεύει. Το καλό νέο είναι ότι η πόρτα ανοίγει και προς τις δύο κατευθύνσεις, σε κάθε ηλικία: το γρήγορο περπάτημα, το ποδήλατο, η κολύμβηση, το ανέβασμα σκάλας… καθετί που λαχανιάζει λίγο, τακτικά, ξαναρχίζει το εργοτάξιο.

Κατά βάθος, ο αθλητισμός αντοχής είναι ίσως η μόνη ανθρώπινη δραστηριότητα όπου χτίζουμε, κυριολεκτικά, ενέργεια για αργότερα.

Το τείχος του τριακοστού χιλιομέτρου, από την πλευρά του, δεν κουνήθηκε. Αλλά όσο μεγαλύτερος είναι ο στόλος των εργοστασίων σας… τόσο πιο πίσω πάει το τείχος.

Αυτό ήταν ένα επεισόδιο του podcast Herba Barona, ηχογραφημένο στο Παρίσι. Τα λέμε σύντομα.