Αρχική › Podcast › Μαγνήσιο: το αλάτι μιας αγγλικής πηγής
Μαγνήσιο: το αλάτι μιας αγγλικής πηγής

Το κείμενο του επεισοδίου
Καλοκαίρι του 1618. Μια ξηρασία πλήττει τη νότια Αγγλία. Περίπου είκοσι χιλιόμετρα από το Λονδίνο, στο ρείκι του Έπσομ, ένας βοσκός ονόματι Χένρι Γουίκερ αναζητά απεγνωσμένα νερό για τα ζώα του. Τελικά βρίσκει μια λιμνούλα. Οδηγεί εκεί το κοπάδι του. Και τότε συμβαίνει κάτι παράξενο: οι διψασμένες αγελάδες αρνούνται να πιουν.
Ένα πικρό νερό
Έτσι τουλάχιστον διηγείται η τοπική παράδοση. Ο Χένρι Γουίκερ, περίεργος, δοκιμάζει ο ίδιος το νερό. Είναι πικρό. Εντελώς πικρό. Και έχει, σε όσους το πίνουν, μια επίδραση τόσο γρήγορη όσο και απρόσμενη: χαλαρώνει το έντερο. Ένα ισχυρό φυσικό καθαρτικό, που αναβλύζει από μια τρύπα στο ρείκι.

Τον 17ο αιώνα δεν χρειάζεται τίποτε παραπάνω για να κάνεις περιουσία. Η είδηση διαδίδεται. Οι Λονδρέζοι έρχονται να πιουν το νερό του Έπσομ και ύστερα το παίρνουν μαζί τους σε μπουκάλια. Το μικρό χωριό γίνεται μια μοδάτη λουτρόπολη, με τους περιπατητές, τα πανδοχεία και τις διασκεδάσεις του. Στα μέσα του αιώνα, για τα νερά του Έπσομ μιλούν ως και στην ηπειρωτική Ευρώπη.
Από το αλάτι στο μέταλλο
Το 1695, ένας Άγγλος γιατρός και βοτανολόγος, ο Νεεμίας Γκριου, ενδιαφέρεται πιο προσεκτικά για την πηγή. Εξατμίζει το νερό και συλλέγει μικρούς λευκούς κρυστάλλους. Τους περιγράφει, τους ονομάζει, και τα άλατα του Έπσομ μπαίνουν επίσημα στα φαρμακεία. Ένας τοπικός φαρμακοποιός ισχυρίζεται ότι τα παρασκεύαζε ήδη εδώ και χρόνια: οι εμπορικές διαμάχες ξεκινούν αμέσως. Ένα αλάτι που πουλάει καλά έχει πάντα πολλούς πατεράδες.

Μένει όμως ένα ερώτημα αναπάντητο: τι περιέχει αυτό το αλάτι; Κανείς δεν το ξέρει. Πρέπει να περιμένουμε το 1755. Στο Εδιμβούργο, ο χημικός Τζόζεφ Μπλακ μελετά μια λευκή σκόνη που ονομάζεται «λευκή μαγνησία». Δείχνει ότι δεν έχει καμία σχέση με τον ασβέστη, με τον οποίο τη μπέρδευαν. Πρόκειται για μια ουσία από μόνη της. Το όνομά της προέρχεται από τη Μαγνησία, μια περιοχή της Ελλάδας γνωστή από την Αρχαιότητα για τα ορυκτά της.
Έπειτα, το 1808, στο Λονδίνο, ο Χάμφρι Ντέιβι περνά ηλεκτρικό ρεύμα μέσα από αυτή τη μαγνησία και καταφέρνει να εξαγάγει ένα μέταλλο. Το ονομάζει αρχικά «magnium». Το όνομα θα εξελιχθεί: θα γίνει μαγνήσιο. Το μυστήριο του Έπσομ λύνεται επιτέλους. Το νερό της λιμνούλας ήταν φορτωμένο με θειικό μαγνήσιο. Οι αγελάδες είχαν δίκιο που μόρφασαν.
Έκτοτε, τα άλατα του Έπσομ δεν έφυγαν ποτέ από τα ντουλάπια. Τα βρίσκουμε σήμερα κυρίως στο νερό του μπάνιου, με τη φήμη τους που μετρά πάνω από έναν αιώνα.
Ένα ορυκτό, πολλές μορφές
Το μαγνήσιο, από την πλευρά του, έγινε ένα ορυκτό σταρ. Συμμετέχει σε εκατοντάδες αντιδράσεις στον οργανισμό. Συμβάλλει στη μείωση της κούρασης, στη φυσιολογική λειτουργία του νευρικού συστήματος και στη φυσιολογική λειτουργία των μυών. Ο οργανισμός σας δεν το φτιάχνει: το βρίσκει στη διατροφή, στους ξηρούς καρπούς, στα πράσινα λαχανικά, στα δημητριακά ολικής άλεσης.
Και εδώ η ιστορία του Έπσομ γίνεται χρήσιμη. Σε μια ετικέτα μαγνησίου, η λέξη «μαγνήσιο» δεν αρκεί. Είναι πάντοτε συνδυασμένο με κάτι άλλο: θειικό, κιτρικό, δισγλυκινικό, μηλικό. Κάθε μορφή έχει το δικό της προφίλ, ιδίως ως προς την πεπτική άνεση. Το θειικό του Έπσομ, το καταλάβατε, φημίζεται εδώ και τέσσερις αιώνες για την επίδρασή του στη διέλευση του εντέρου.
Στην Herba Barona, στο Παρίσι, όταν διαβάζουμε μαζί σας μια ετικέτα μαγνησίου, η πρώτη γραμμή που κοιτάμε είναι η μορφή. Μια συνήθεια που μας έρχεται, κατά κάποιον τρόπο, από μια αγγλική αγελάδα.
Τέσσερις αιώνες αργότερα, έχουμε δώσει σε αυτό το ορυκτό επιστημονικά ονόματα, χημικούς τύπους, κάψουλες και δισκία. Όλα όμως ξεκίνησαν με μια άρνηση. Εκείνη ενός διψασμένου κοπαδιού μπροστά σε μια πικρή λιμνούλα. Σε ό,τι αφορά τις ετικέτες, οι αγελάδες του Έπσομ είχαν απλώς διαβάσει την πρώτη γραμμή πριν από όλους τους άλλους.