Home › Podcast › Magnesium: het zout van een Engelse bron
Magnesium: het zout van een Engelse bron
Aflevering in het Frans. De volledige tekst leest u hieronder in het Nederlands.

De tekst van de aflevering
Zomer 1618. Een droogte teistert het zuiden van Engeland. Op een twintigtal kilometer van Londen, op de heide van Epsom, zoekt een koeherder genaamd Henry Wicker wanhopig water voor zijn dieren. Uiteindelijk vindt hij een poel. Hij drijft zijn kudde ernaartoe. En dan gebeurt er iets vreemds: de dorstige koeien weigeren te drinken.
Een bitter water
Dat is althans wat de plaatselijke overlevering vertelt. Henry Wicker, nieuwsgierig geworden, proeft het water zelf. Het is bitter. Echt bitter. En het heeft op wie ervan drinkt een even snel als onverwacht effect: het maakt de darmen los. Een krachtig natuurlijk laxeermiddel, opwellend uit een gat in de heide.

In de zeventiende eeuw is dat genoeg om fortuin te maken. Het nieuws verspreidt zich. Londenaars komen het water van Epsom drinken en nemen het daarna mee in flessen. Het dorpje wordt een modieus kuuroord, met zijn wandelaars, zijn herbergen, zijn vermaak. Halverwege de eeuw spreekt men over het water van Epsom tot op het vasteland.
Van zout tot metaal
In 1695 interesseert een Engelse arts en plantkundige, Nehemiah Grew, zich van dichtbij voor de bron. Hij laat het water verdampen en verzamelt kleine witte kristallen. Hij beschrijft ze, geeft ze een naam, en de Epsomzouten komen officieel in de apotheken. Een plaatselijke apotheker beweert dat hij ze al jaren maakte: de commerciële twisten beginnen meteen. Een zout dat goed verkoopt heeft altijd meerdere vaders.

Maar één vraag blijft onbeantwoord: wat zit er in dat zout? Niemand weet het. Het is wachten tot 1755. In Edinburgh bestudeert de chemicus Joseph Black een wit poeder dat men «magnesia alba» noemt. Hij toont aan dat het niets te maken heeft met kalk, waarmee het werd verward. Het is een stof op zich. De naam komt van Magnesia, een streek in Griekenland die sinds de Oudheid bekend is om haar mineralen.
Dan, in 1808, laat Humphry Davy in Londen een elektrische stroom door die magnesia lopen en slaagt erin er een metaal uit te winnen. Hij noemt het eerst «magnium». De naam zal veranderen: het wordt magnesium. Het raadsel van Epsom is eindelijk opgelost. Het water van de poel zat vol magnesiumsulfaat. De koeien hadden terecht hun neus opgehaald.
Sindsdien zijn de Epsomzouten nooit meer uit de kasten verdwenen. Tegenwoordig vindt u ze vooral in het badwater, met hun eeuwenoude reputatie.
Eén mineraal, meerdere vormen
Magnesium zelf is een topmineraal geworden. Het neemt deel aan honderden reacties in het lichaam. Het draagt bij tot het verminderen van vermoeidheid, tot de normale werking van het zenuwstelsel en tot een normale spierfunctie. Uw lichaam maakt het niet zelf aan: het haalt het uit de voeding, uit noten en zaden, groene groenten, volkoren granen.
En daar wordt het verhaal van Epsom nuttig. Op een magnesiumetiket volstaat het woord «magnesium» niet. Het is altijd aan iets anders gekoppeld: sulfaat, citraat, bisglycinaat, malaat. Elke vorm heeft zijn eigen profiel, met name wat het spijsverteringscomfort betreft. Epsomsulfaat staat, zoals u begrijpt, al vier eeuwen bekend om zijn effect op de darmpassage.
Bij Herba Barona, in Parijs, is de eerste regel waar we naar kijken, als we samen met u een magnesiumetiket lezen, de vorm. Een gewoonte die ons, op een bepaalde manier, van een Engelse koe is bijgebleven.
Vier eeuwen later heeft men dit mineraal geleerde namen, scheikundige formules, capsules en tabletten gegeven. Maar alles begon met een weigering. Die van een dorstige kudde voor een bittere poel. Wat etiketten betreft, hadden de koeien van Epsom gewoon als eersten de eerste regel gelezen.