Home › Podcast › De alg die groeit in sodameren
De alg die groeit in sodameren
Aflevering in het Frans. De volledige tekst leest u hieronder in het Nederlands.

De tekst van de aflevering
Stelt u zich een meer voor waarvan u het water niet kunt drinken. Het zit zo vol soda dat het op de huid prikt. Geen vissen, nauwelijks planten. En toch drijft er aan het oppervlak een diepgroen, bijna blauw schuim. Vrouwen waden het water in met kruiken en manden. Ze komen om te oogsten.
De ouaddi's van Kanem
U bent in Tsjaad, ten oosten van het Tsjaadmeer, in de regio Kanem. Tussen de duinen liggen kleine watervlakten verscholen, ouaddi's genoemd. Hun water zit vol natron, een natuurlijk zout dat in de streek al eeuwenlang wordt gewonnen. Een vijandig milieu voor bijna alles wat leeft. Behalve voor haar: een minuscuul organisme in de vorm van een spiraal, dat biologen tot de cyanobacteriën rekenen en dat iedereen een alg noemt. Spirulina.
In het regenseizoen, van juni tot september, woekert ze. En het zijn de Kanembu-vrouwen die al generaties lang de oogst verzorgen. Ze wachten tot de wind het groene schuim naar de oever drijft. Ze scheppen het op, gieten het door een doek of een dichte mand en houden een dikke puree over, van een bijna zwartgroen.

Dan volgt het meest verrassende gebaar. Die puree smeren ze in een dunne laag uit op het hete zand, in de zon. Een paar minuten volstaan om haar te laten aantrekken. Men snijdt haar in kleine vierkantjes en maakt het drogen af op matten, in het dorp. Het resultaat heeft een naam: dihé. Groene koeken, verkocht op de markten, verkruimeld in sauzen.
1940, daarna 1964
Lange tijd weet de rest van de wereld van niets. In 1940 meldt een Franse botanicus, Dangeard, dat er op een markt in Kanem vreemde platen gedroogde algen worden verkocht. Bijna niemand besteedt er aandacht aan. Pas in 1964 verandert dat: een Belgische botanicus, Jean Léonard, trekt met een expeditie door de streek en ziet de vrouwen aan het werk, met hun netten en hun koeken. Dit keer ontdekt Europa, stomverbaasd, wat de Kanembu-vrouwen altijd al wisten.
En de spirulina begint aan een andere reis. Ze heeft maar drie dingen nodig: alkalisch water, warmte en licht. Men ontdekt dat je haar eigen meer in het klein kunt nabootsen, in bassins.
Bassins in het zuiden van Frankrijk
In Frankrijk begint het avontuur in het Zuiden. In 1997 start in de Hérault een eerste ambachtelijke kwekerij. Anderen volgen, vooral in de Var, vaak in omgebouwde oude bloemenkassen. In 2005 gaat in Hyères een opleiding tot spirulinakweker van start. In 2009 richten een dertigtal producenten een federatie op. Tegenwoordig zijn er spirulinakwekerijen bijna overal in Frankrijk.

Het gebaar zelf is niet zoveel veranderd. De kweker roert zijn bassins, let op de kleur van het water en oogst door te filteren door een fijn doek. Hij perst de pasta en laat haar drogen, vaak in dunne draadjes, als groene spaghetti. Tussen de Kanembu-vrouw gebogen over haar ouaddi en de boer uit het Zuiden gebogen over zijn bassin liggen duizenden kilometers. En hetzelfde doek dat hetzelfde groene water filtert.
Van een sodapoel in het hart van de Sahel tot het schap van onze winkel in Parijs: het is een van de mooiste reizen uit de plantenwereld. Een organisme geboren in water waar bijna niets leeft, en uitgegroeid tot een voedingsmiddel dat de hele wereld over gaat.
Dus als u de volgende keer een zakje spirulina ziet, denk dan aan de ouaddi's van Kanem. En aan die vrouwen die, lang voor de laboratoria, begrepen hadden dat een ondrinkbaar meer een dorp kon voeden.