De muur van de marathonloper

De tekst van de aflevering

Welkom bij Herba Barona, winkel voor voedingssupplementen in Parijs. Elke aflevering vertelt een verhaal dat we slecht kennen, en u gaat naar huis met één ding om te onthouden. Vandaag, het vervolg van onze reeks over de mitochondriën: de sport. En een verhaal dat alle lopers kennen.

De dertigste kilometer

Alle marathonlopers kennen hem. Hij komt rond de dertigste kilometer. Men noemt hem «de muur».

Een loper die het goed deed, regelmatige pas, helder hoofd, en plots, op enkele honderden meters, veranderen de benen in beton, komt er mist in het hoofd, wordt elke stap een onderhandeling. Dit is geen gewone vermoeidheid. Dit is een panne. Een brandstofpanne.

En om te begrijpen wat er gebeurt, moeten we afdalen in de spier, tot bij de energiecentrales van de cel: de mitochondriën.

Twee brandstoffen

Een spier die werkt, is een verbruiker van ATP, de energiemunt van het lichaam. Wanneer u uw arm beweegt, verbruikt u miljarden ATP-moleculen. En ATP wordt niet opgeslagen: het moet continu gemaakt worden, op het ogenblik zelf dat het verbruikt wordt. De mitochondriën nemen dat op zich, met twee hoofdbrandstoffen: suiker, snel maar beperkt — en vet, een immense voorraad, maar trager om te verbranden.

De muur van de marathonloper is het moment waarop de suikervoorraden opraken en het lichaam moet overschakelen op vet. Bij de slecht voorbereide loper verloopt die omschakeling slecht. Bij de getrainde loper verloopt ze soepel. Het verschil tussen die twee? Voor een groot deel… het aantal en de kwaliteit van hun mitochondriën.

De mitochondriale biogenese

Want dat is het best bewaarde geheim van de uithouding: training maakt niet alleen spieren. Ze duwt uw spiercellen om nieuwe mitochondriën te bouwen. Het verschijnsel heeft een prachtige naam: de mitochondriale biogenese. Letterlijk: de geboorte van nieuwe centrales. Elke wat langere training, elke sessie waarin u lichtjes buiten adem bent maar het toch volhoudt, stuurt dezelfde boodschap naar uw spieren: «We komen centrales tekort. Bouwen.» En de spier gehoorzaamt. Een uithoudingsatleet kan, in diezelfde spiervezels, een dichtheid aan mitochondriën hebben die veel hoger ligt dan bij iemand die stilzit.

Daarom lijdt een beginner waar een gewoontesporter loopt te wandelen. Het is geen kwestie van wilskracht. De ene rijdt met een dorpscentrale, de andere met een heel nationaal productiepark.

In twee richtingen

En het omgekeerde geldt ook. Inactiviteit laat dat park wegsmelten. Enkele weken volledige stilstand, en de centrales worden afgebroken — het lichaam houdt niet bij wat het niet gebruikt. Het goede nieuws is dat de deur in twee richtingen opengaat, op elke leeftijd: stevig wandelen, fietsen, zwemmen, de trap nemen… alles wat u regelmatig een beetje buiten adem brengt, herstart de werf.

Uiteindelijk is uithoudingssport misschien wel de enige menselijke activiteit waarin je letterlijk energie bouwt voor later.

De muur van de dertigste kilometer is niet verschoven. Maar hoe groter uw park van centrales… hoe verder de muur opschuift.

Dit was een aflevering van de podcast Herba Barona, opgenomen in Parijs. Tot binnenkort.